Utrechts Programma Landelijk gebied (kortweg UPLG)
Voor het UPLG wordt een aantal grondstrategieplannen ontwikkeld, wat de gebiedsgerichte aanpak ondersteunt. De aan- en verkoop of ruiling van gronden en bedrijven zal worden ingezet binnen dit programma om bij te dragen aan de te behalen programmadoelen binnen de gebiedsprocessen.
Uitvoering Landelijk Gebied
Belangrijk onderdeel van het UPLG is de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De afspraken hierover zijn vastgelegd in het Akkoord van Utrecht (looptijd van 2011 tot en met 2027) . Hierin is afgesproken dat we in totaal 1.570 hectare nieuwe natuur realiseren en nog 2.700 hectare inrichten. Tevens ligt er een opgave van 3.000 hectare Groene Contour.
Voor realisatie van het NNN kan de provincie zelf gronden aankopen binnen de begrenzing van ‘te ontwikkelen natuur’ of in de zoekgebieden daarvoor, maar er kan ook zogenaamde ruilgrond of een ruilbedrijf worden aangekocht. Na een ruiling kan met eigenaren die gronden binnen de begrenzing van het NNN hebben, kan dan alsnog nieuwe natuur gerealiseerd worden. De provincie wil geen eigenaar blijven van natuur- of ruilgronden, dus deze gronden moeten op termijn ook weer worden verkocht. In het hoofdstuk 2. Landelijk Gebied, paragraaf 2.1 Natuurnetwerk robuust ontwikkeld, is meer informatie over deze opgave te vinden.
In 2025 heeft de provincie 146 ha landbouwgrond aangekocht voor dit programma. Waarvan 47 ha in N2000 gebied, 35 ha NNN en 11 ha gelegen in het NNN-zoekgebied. Daarnaast is er 51 ha landbouwgrond als ruilgrond aangekocht die weer ingezet wordt in het gebiedsproces. In dit jaar zijn er ook 2 boerenerven aangekocht met opstallen. Hierbij wordt gekeken of wij deze nog kunnen gebruiken als ruilobject voor verplaatsing van bedrijven.
Er is in 2025 71 ha verkocht door de provincie. Dit was 4 ha natuurgrond en 67 ha ruilgrond.
Bereikbaarheidsprogramma 2024-2029
Het bereikbaarheidsprogramma richt zich op de provinciale doelen voor mobiliteit, zoals de aanleg en het onderhoud van wegen, fietspaden, vaarwegen en het vormgeven van het OV-netwerk. De aankopen binnen het programma zijn functioneel voor de aanleg en reconstructie van de provinciale (vaar)wegen, met bijkomende werken of OV-voorzieningen. Restpercelen die niet strategisch van aard zijn, verkopen we weer. In gevallen waar het niet lukt om met de grondeigenaren overeenstemming te bereiken in het minnelijke traject, gebruiken we in het uiterste geval de mogelijkheid om dwingend grondinstrumentarium in te zetten.
Grondbank
Sinds november 2022 heeft de provincie een grondbank. Met een grondbank bestaat de gelegenheid om strategische grondaankopen te kunnen doen voor de ruimtelijke opgaven van onze provincie. De aankopen kunnen voor alle provinciale doelen worden aangewend. . Met de inzet van de grondbank vergroten we onze uitvoeringskracht door meer strategische en vroegtijdige regie over het grondgebruik. De grondbank geeft een extra instrument op het bestaande provinciale grondinstrumentarium. Bij de begroting van 2023 is een raamkrediet van € 20 miljoen beschikbaar gesteld. Zodra het totaal van aankopen dit bedrag nadert zullen wij met een voorstel komen om nieuw raamkrediet beschikbaar te stellen. In het komende begrotingsjaar 2026 zal er mogelijk bij de Najaarsrapportage een voorstel worden gedaan om het raamkrediet te verhogen.
In 2025 hebben wij 38 ha landbouwgrond aangekocht voor de grondbank. Voor deze twee aankopen is de akte gepasseerd. Voor ca 30 ha landbouwgrond is er overeenstemming bereikt. Deze transactie zal in 2026 plaatsvinden. De genoemde gronden zullen wij inzetten voor de diverse gebiedsprocessen. Tevens is in 2025 18,5 ha landbouwgrond uit de strategische grondbank weer ingezet in een ruil binnen het Natura 2000-gebied Oostelijke Vechtplassen.